نمرهٔ منفی؛ آری یا نه؟

نمرهٔ منفی (نمرهٔ منفی برای پاسخ غلط) یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات در ارزشیابی است. طرفداران می‌گویند حدس زدن را کاهش می‌دهد؛ مخالفان می‌گویند دانش‌آموز را از پاسخ دادن می‌ترساند.

منطق نمرهٔ منفی

در سؤال چهارگزینه‌ای، احتمال پاسخ درست با حدس خالص ۲۵٪ است. اگر نمرهٔ منفی وجود نداشته باشد، دانش‌آموزی که هیچ نمی‌داند هم می‌تواند با حدس زدن ۲۵٪ نمره بگیرد — که نتیجه را مخدوش می‌کند.

ضریب رایج: ۱/۳ منفی (هر سه غلط، یک درست را خنثی می‌کند). این ضریب دقیقاً حدس خالص را بی‌اثر می‌کند.

کجا مفید است

• آزمون‌های رقابتی با تعداد شرکت‌کنندهٔ زیاد (کنکور، المپیاد)
• آزمون‌هایی که تفکیک دقیق سطح لازم است
• وقتی تعداد سؤال زیاد است و حدس تأثیر معنادار دارد

کجا مضر است

• کلاس‌های کوچک: با ۱۵ دانش‌آموز، اثر آماری حدس ناچیز است.
• آزمون‌های تشخیصی: هدف این است که بفهمی دانش‌آموز چه نمی‌داند. اگر پاسخ خالی بگذارد، اطلاعات از دست می‌رود.
• دانش‌آموزان مضطرب: ترس از نمرهٔ منفی باعث می‌شود سؤال‌هایی را که می‌داند هم پاسخ ندهد.
• پایه‌های پایین: اول باید اعتماد به خود ساخته شود.

توصیهٔ عملی

اگر نمرهٔ منفی می‌گذاری:

• قبل از آزمون شفاف اعلام کن — نه در لحظهٔ شروع.
• ضریب را ملایم بگذار (۱/۳ یا کمتر).
• در کارنامه، هم نمرهٔ با منفی و هم بدون منفی را نشان بده.
• برای آزمون‌های تمرینی و تشخیصی، خاموش کن.

در کوییزینو

نمرهٔ منفی برای هر آزمون جداگانه تنظیم می‌شود. می‌توانی برای آزمون تمرینی خاموش و برای آزمون پایانی روشن کنی. کارنامه هر دو نمره را نشان می‌دهد.